Негизги мазмунга өтүү
Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Улуттук илимдер академиясынын Машинатаануу, Автоматика жана Геомеханика институту

«Механизмдердин жана машиналардын теориясы» лабораториясы

Лаборатория 1995-жылы Машинатаануу институтунун Пресстик комплекстер лабораториясынын базасында уюштурулган. 1995–2011-жылдары лабораторияны МИАнын академиги, КР УИАнын мүчө-корреспонденти, техника илимдеринин доктору, профессор С. Абдраимов, ал эми 2011–2024-жылдары техника илимдеринин доктору, профессор Абдраимов Э.С. жетектеген. 2024-жылы «Импульстук системалардын динамикасы» лабораториясы менен бириккенден бери лабораторияны техника илимдеринин доктору, профессор, КР УИАнын академиги М.С. Джуматаев жетектейт.

Байланыш

Джуматаев Мурат Садырбекович, лаборатория башчысы, техника илимдеринин доктору, профессор, КР УИАнын академиги

Дареги: 720055, Кыргызстан, Бишкек ш., Скрябин көч., 23, 223-бөлмө

Тел.: +(996 312) 56 84 04

Электрондук почта: Djumataev1@rambler.ru

Негизги илимий багыттар

  • Механизмдердин жана машиналардын теориясы, түзүлүшү өзгөрмө болгон машиналардын механизмдеринин динамикасы жана алардын негизинде машиналарды долбоорлоо
  • Динамикалык процесстерди изилдөө жана ар кандай максаттагы рычагдык схемалардын негизинде сокку машиналарын түзүү.
  • Шарнирдик-рычагдык сокку түзүлүштөрүнүн ишенимдүүлүгүн жогорулатуу жолдорун жана конструкциялык бекемдигинин резервдерин издөө

Негизги илимий жыйынтыктар жана жетишкендиктер

  • Сокку учурунда сокку түйүнү кинематикалык жактан ажыратылуучу, түзүлүшү өзгөрмө механизмдердин негизиндеги сокку машиналарын эсептөөнүн жана долбоорлоонун илимий негиздери иштелип чыккан.
  • Түзүлүшү өзгөрмө механизми бар сокку машинасынын трансмиссиясынын динамикалык модели иштелип чыккан.
  • Түзүлүшү өзгөрмө эки кривошиптүү-жылдыргыч механизми бар сокку машинасынын динамикалык моделин иштеп чыгуу.
  • Түзүлүшү өзгөрмө эки кривошиптүү-жылдыргыч механизмдердин негизинде кол балкаларынын конструкциясын иштеп чыгуу жана тажрыйбалык үлгүлөрүн жасоо.
  • Динамикалык аракеттеги борбордон четтөөчү сокку майдалагычты эсептөө жана долбоорлоо усулдарын иштеп чыгуу.
  • Аба жаздыкчасы бар ажыроочу жылдыргычтуу талкалоочу балканын жалпыланган математикалык моделин иштеп чыгуу.
  • Эң чоң негизи бар, түзүлүшү өзгөрмө механизмдердин схемаларынын үч түрүнүн айырмалоочу өзгөчөлүктөрү жана кинематикалык касиеттери аныкталган.
  • Кинематикалык параметрлердин эң чоң звенонун а коэффициентине жараша а [2 20] аралыгында өзгөрүү мыйзам ченемдүүлүктөрү аныкталган.
  • Сокку механизминин кинематикалык жуптарындагы жана звенолорунун таянычтарындагы реакция күчтөрүнүн эң чоң звенонун а коэффициентине жараша өзгөрүү көз карандылыгы алынган.
  • Сокку механизмдеринин негизги эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнүн — соккунун энергиясы менен жыштыгынын жана сокку кубаттуулугунун — а параметрине көз карандылыгы аныкталган. Бул машинанын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатууга мүмкүндүк берет.
  • Ар кандай максаттагы сокку машиналарын түзүү үчүн бул схемаларды ишке ашыруу боюнча сунуштар иштелип чыккан.
  • Колдонуунун конкреттүү тармактары — грунтту тыгыздоо, беттерди тазалоо жана жер кыртышын сейсмикалык зонддоо — үчүн сокку машиналарын түзүүгө ылайыктуу кинематикалык жана күч параметрлери бар схемалар тандалып, сунушталган.
  • Асинхрондук электр жетеги менен иштеген М10-19 үлгүсүндөгү көчмө сокку түзүлүшүнүн тажрыйбалык үлгүсү иштелип чыккан.
  • Жогорку ылдамдыктагы видеокамеранын жардамы менен сокку машинасынын динамикасы изилденген.
  • С. Абдраимовдун түзүлүшү өзгөрмө механизмдеринин негизинде тыгыздоочу машиналарды түзүү үчүн схемалар тандалып, сунушталган.

Лабораториянын курамы

  • Джуматаев М.С. — лаборатория башчысы, КР УИАнын академиги, техника илимдеринин доктору, профессор
  • Абдраимов Э.С. — башкы илимий кызматкер, техника илимдеринин доктору, профессор
  • Абдираимов А.А. — улук илимий кызматкер, техника илимдеринин кандидаты
  • Бакиров Б. — улук илимий кызматкер, техника илимдеринин кандидаты
  • Каримов А.А. — улук илимий кызматкер, техника илимдеринин кандидаты, илимий наамы — улук илимий кызматкер
  • Каримбаев Т.Т. — улук илимий кызматкер, техника илимдеринин кандидаты, илимий наамы — улук илимий кызматкер

Инновациялык иштеп чыгуулар

  • ПРП-7 кол жетектүү перфоратору
  • ПРЭ-9 электр жетектүү перфоратору
  • Рычагдык сокку механизми бар М-50 талкалоочу балкасы
  • БУР-250 бургулоо орнотмосу
  • МО-100 талкалоочу балкасы
  • М10-20 балкасы

Кызматкерлердин жарыяланган эмгектери

Библиографиялык жазуулар түпнуска тилинде сакталды (негизинен орусча).

2020
  • Абдраимов Э.Э.,Бакиров, Б., Шадиев М.И Рычажные ударные механизмы С.Абдраимова для уплотнения грунтов. Журнал «Фундаментальные и прикладные вопросы горных наук» Том 7, № 1,- Новосибирск, 2020.
2019
  • Джуматаев, М.С., Баялиев А.Ж., Солпиев С. К вопросу создания двухпоршневого насоса для подачи песчанно-цементного раствора. - Вестник КГУСТА, Вып. № 2 (64). – Бишкек: КГУСТА, 2019, - С. 65-69.
  • Бобушев Т.С., Джуматаев М.С. Как поднять авторитет науки в Кыргызстане ? Реформа №1 (81), Бишкек,2019 г., с.6-11.
  • Абдраимов Э.Э.,Бакиров, Б., Шадиев М.И .Предпосылки к созданию высокочастотных машин на основе МПС. Journal of Advanced Researchin Technical Science (North Charleston,USA) №8. 2018, - С.40-44. https://elibrary.ru/item.asp?id=32360806
  • Абдраимов Э.Э.,Бакиров, Б., Шадиев М.И. К выбору рациональных параметров для ударных машин на основе схем МПС С. Абдраимова с наибольшим основанием. Материалы международной научно-практической конференции – Институт механики и машиноведения им.У.А.Джолдасбекова. 4-5 октябрь 2018 г.Алматы.
  • B.B Bakirov. Lever-type percussion mechanisms for removal of adhered deposits from holding reservoirs ES опубликованы в сборнике «IOP Conference Series: Earth and Environmental Science», индексируемом в наукометрических базах данных Web of Science и Scopus, и доступны на сайте по адресу https://iopscience.iop.org/issue/1755-1315/262/1 . Published online: 3 June 2019
  • Абдраимов Э.Э.,Бакиров, Б., Шадиев М.И. Применение виброударных механизмов в подземных условиях на шахтах г.Сулюкта Материалы международной научно-практической конференции «Современные инженерно-технические проблемы Таджикистана», Душанбе 21 декабря, 2019.
  • Абдраимов Э.Э.,Бакиров, Б., Шадиев М.И. Особенности изменения коэффициента кинематического восстановления скорости коромысла разновидностей схем кривошипно-коромысловых ударных механизмов с наибольшим основанием. Сб. научных тр. «Машиноведение» вып-2 -Бишкек -2019.
2018
  • Джуматаев, М.С., Каримбаев, Т.Т., Баялиев, А.Ж. Влияние зазоров в шарнирах двухкривошипно-ползунного ударного механизма переменной структуры на кинематические параметры ударной массы. / Машиноведение.– Бишкек: ИМаш НАН КР, 2018. № 2 (8), с.9-17.
2017
  • Бакирова Н. А., Джуматаев М. С. Математическая модель асинхронного двигателя. Машиноведение, 2017, Вып. 1 (5), с.27-34.
  • Джуматаев М.С., Каримбаев Т.Т., Баялиев А.Ж. Анализ влияния длины воздушной камеры на динамические параметры ударной машины с разделяющимся ползуном. Машиноведение, 2017, Вып. 2 (6), с. 29-35.
  • Jumatayev, M. S., Karimbaev, T. T., Bayaliev, A. Zh., Akchalov, A. N. «Variable structure lever mechanisms is foundation for building percussion machines» / Almaty, Herald KBTU KZ. 2017
  • Джуматаев, М.С., Эликбаев, К.Т., Акчалов, А.Н., Анохин, А.В. Методические указания по подготовке и защите выпускной квалификационной работы для студентов направления 650400 «Технологические машины и оборудование», направления 640200 « Электротехника, электроника и электротехнологии»/ - Бишкек: ИЦ «Текник», 2017. – 30 с.
  • Джуматаев М.С., Алмаматов М.З., Байгазиев М.С., Баялиев А.Ж., Байгазиев Д.С. Фасолеуборочный комбайн с подбирающим транспортерным устройством. Патент КР № 1997. Заявлено 25.10.2016, опубл. 30.11.2017, бюлл. № 11, – 8 с.
  • Jumatayev, M. S., Karimbaev, T. T., Bayaliev, A. Zh., Akchalov, A. N. «Variable structure lever mechanisms is foundation for building percussion machines» / Almaty, Herald KBTU KZ. 2017
2016
  • M. S Dzhumataev, T. T. Karimbaev, A. J. Bayaliev Modeling of the motion of the links of the striking machine with crank – slider mechanism with dividing slider. http://vak.kg/jurnalVAK/ «Научные исследования в Кыргызской Республики» «Scientific researches in the Kirghiz Republic» Электронный журнал Выпуск № 2 2016.
  • Бакирова Н.А., Джуматаев М.С. Кинематика механизма иглы краеобметочной машины. Материалы VIII международной научно-практической конференции «Перспективы развития науки и образования», посвященной 25-летию Независимости Республики Таджикистан и 60-летию Таджикского технического Университета имени академика М.С.Осими (ТПИ-ТТУ) – С. 66-69.
  • Джуматаев, М.С., Эликбаев, К.Т., Акчалов, А.Н. Тоо-кен машиналары жана жабдуулар. Методическое руководство для лабораторных работ для студентов направления 630003 «Горное дело». - Бишкек: «Аязбеков Алмазбек», 2016. –40 с.

Айрым бөлүмдөр жана документтер орус тилинде берилген. Алар RU деп белгиленген.